Een brief of telefoontje van de brandweer dat er een controle brandveiligheid aankomt, roept bij veel eigenaren en facility managers dezelfde vragen op. Waar kijken ze naar? Wat als er iets niet klopt? En wat moet u nu nog regelen?
In dit artikel leest u wie de controle uitvoert, hoe vaak uw gebouw aan de beurt is, waar de toezichthouder op let en hoe u zich goed voorbereidt.
Wie voert de controle brandveiligheid uit?
Namens de gemeente voert de brandweer de controle uit. De gemeente is het bevoegd gezag voor brandveiligheid. Zij heeft de controle via een mandaat overgedragen aan de brandweer/veiligheidsregio, die daarvoor eigen toezichthouders aanwijst.
Dat onderscheid is belangrijk. De brandweer controleert en adviseert. Moet er bij een ernstige overtreding handhavend worden opgetreden, dan vraagt de brandweer de gemeente om dat te doen.
De toezichthouder toetst aan de brandveiligheidsregels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat sinds 2024 het Bouwbesluit 2012 heeft vervangen.
Hoe vaak wordt uw gebouw gecontroleerd?
Dat hangt af van het risico. Veiligheidsregio’s werken met risicogericht toezicht: gebouwen met een hoger risico worden vaker gecontroleerd dan gebouwen met een laag risico.
Het risico wordt bepaald door onder meer:
- de gebruiksfunctie van het gebouw
- of er mensen slapen of minder zelfredzame mensen verblijven
- de kenmerken van het gebouw, zoals hoogte en omvang
- hoe het gebouw het bij eerdere controles deed
Een voorbeeld: Veiligheidsregio Brabant-Noord deelt gebouwen in vijf categorieën in. In de periode 2026 tot en met 2029 wordt elk gebouw in de hoogste categorie twee keer fysiek gecontroleerd. In de laagste categorie gebeurt dat alleen op verzoek van de gemeente. Andere regio’s werken vergelijkbaar, maar de precieze frequenties verschillen per regio.
Naast een fysieke controle gebruiken regio’s ook andere vormen van toezicht, zoals een zelfscan die u als eigenaar invult of systeemtoezicht bij organisaties met meerdere panden. Reageert u niet op een zelfscan, dan kan dat aanleiding zijn voor een fysieke controle.
Wanneer uw gebouw aan de beurt is, kunt u navragen bij de afdeling risicobeheersing van uw veiligheidsregio.
Waar let de brandweer op bij een controle?
De toezichthouder kijkt naar het hele gebouw: de bouwkundige voorzieningen, de installaties en hoe het gebouw in de praktijk wordt gebruikt. De vaste onderwerpen zijn:
| Onderwerp | Waar wordt naar gekeken |
|---|---|
| Dossier | Klopt de actuele situatie nog met de tekeningen en gegevens die bekend zijn? |
| Compartimentering | Brandwerende wanden, plafonds, deuren en doorvoeringen, en of zelfsluitende deuren goed sluiten |
| Vluchtroutes | Vrije doorgang, nooduitgangen die open kunnen, vluchtrouteaanduiding |
| Melden en alarmeren | Brandmeldinstallatie en ontruimingsalarm, en of daarvoor geldige inspectiecertificaten zijn |
| Veilig vluchten | Noodverlichting en uitgangsdeuren |
| Brandveilig gebruik | Onderhoud van blusmiddelen, opslag en brandbare decoratie |
| Draagconstructie en materialen | Of de constructie en gebruikte materialen voldoen aan de eisen |
| Organisatie | Interne afspraken, zoals bedrijfshulpverlening en ontruiming |
Deze gebreken komen het vaakst voor. Veiligheidsregio Brabant-Noord publiceerde welke gebreken zij in 2022 tot en met 2024 het meest tegenkwam:
- Compartimentering, zoals tekortschietende brandwerendheid en zelfsluitende deuren die niet goed werken
- Melden en alarmeren, zoals ontbrekende of verlopen inspectiecertificaten voor de brandmeld- en ontruimingsinstallatie
- Zorgplicht en onderhoud
- Veilig vluchten, zoals ontbrekende noodverlichting of uitgangsdeuren die niet voldoen
- Brandveilig gebruik, zoals slecht onderhouden blusmiddelen en brandbare decoratie
Opvallend is dat compartimentering bovenaan staat. Dat zijn vaak gebreken die niemand ziet, zoals een open sparing boven een systeemplafond of een doorvoering die na een verbouwing niet opnieuw is afgedicht. Precies daar richt bouwkundige brandpreventie zich op.
Wat gebeurt er als de brandweer een gebrek vindt?
De meeste controles eindigen niet in handhaving. De gevolgen hangen af van hoe ernstig het gebrek is en hoe u er eerder mee omging. Veiligheidsregio’s werken daarvoor met de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht.
| Uitkomst | Wanneer | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Akkoord | Geen overtredingen | Niets |
| Aanwijzing | Lichte overtreding | Er wordt mondeling een afspraak gemaakt; geen hercontrole |
| Waarschuwing | Zwaardere overtreding | U krijgt een brief en er wordt een hercontrole ingepland |
| Handhaving | Ernstige overtreding, of gebrek niet opgelost bij hercontrole | De brandweer vraagt de gemeente om handhavend op te treden |
In Brabant-Noord eindigde in 2022 tot en met 2024 36% van de controles zonder overtredingen en ongeveer 35% met een mondelinge aanwijzing. Bij 28% volgde een waarschuwing met hercontrole en bij 1,5% handhaving.
De les: een waarschuwing betekent extra kosten, tijdsdruk en een hercontrole. Gebreken die u vóór de controle oplost, kosten minder.
Hoe bereidt u zich voor op een controle?
U bereidt zich het best voor door zelf te controleren wat de brandweer controleert, ruim voordat de toezichthouder langskomt.
- Leg de documenten klaar. Actuele plattegronden, onderhoudsrapporten en inspectiecertificaten van de brandmeld- en ontruimingsinstallatie, noodverlichting en blusmiddelen.
- Loop de vluchtroutes na. Geen opslag in gangen en trappenhuizen, nooduitgangen vrij en van binnenuit te openen.
- Test de zelfsluitende deuren. Sluiten ze volledig, en staan ze niet open met een wig of haak?
- Kijk boven systeemplafonds en in schachten. Zijn leidingen en kabels door brandwerende wanden afgedicht, ook na de laatste verbouwing?
- Controleer de blusmiddelen. Bereikbaar, zichtbaar en voorzien van een geldig onderhoudslabel.
- Vergelijk het gebruik met de vergunde situatie. Is een ruimte anders gaan gebruiken dan waarvoor ze bedoeld was?
De verborgen onderdelen, zoals compartimentering en doorvoeringen, zijn voor een eigenaar het lastigst zelf te beoordelen. Een eigen brandveiligheidsinspectie vóór de controle geeft dan zekerheid. Wie daarna het beheer en onderhoud digitaal vastlegt, heeft bij de volgende controle alles direct paraat.
Wilt u eerst zelf een snelle check doen? Lees dan ook Is jouw bedrijfspand nog brandveilig? 5 signalen om op te letten.
Veelgestelde vragen
Wordt een brandveiligheidscontrole aangekondigd?
Dat verschilt per veiligheidsregio en per situatie. Ga er niet van uit dat u altijd vooraf wordt ingelicht. Wie zijn zaken doorlopend op orde heeft, hoeft zich over het moment geen zorgen te maken.
Mag de brandweer zomaar mijn pand binnen?
De toezichthouder is door de gemeente aangewezen en heeft de bevoegdheid om gebouwen te betreden voor controle, met uitzondering van woningen zonder toestemming van de bewoner.
Wie is verantwoordelijk als er gebreken zijn: eigenaar of huurder?
Beide kunnen worden aangesproken. De zorgplicht voor brandveilig gebruik geldt voor wie het gebouw gebruikt en voor wie het laat gebruiken. Leg in het huurcontract vast wie welke maatregelen neemt.
Zeker weten dat u klaar bent voor de controle?
Laat vóór de controle uw gebouw inspecteren, zodat u weet waar u staat en gebreken op tijd kunt oplossen. Meer over wat voor uw type pand geldt, leest u bij brandveiligheid van bedrijfspanden.
Plan een brandveiligheidsinspectie
Bronnen
- Beleidsplan Risicogerichte Toezichtstrategie Brandveiligheid 2026-2029, Veiligheidsregio Brabant-Noord (Gemeenteblad 2026, 16903)
- Risicogerichte Toezichtstrategie Brandveiligheid 2026-2029, Overheid.nl
- Specifieke zorgplicht brandveilig gebruik, Informatiepunt Leefomgeving (IPLO)
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), wetten.overheid.nl
- Algemene wet bestuursrecht, artikel 5:15 (bevoegdheid toezichthouder), wetten.overheid.nl



